การตลาด คืออะไร ทำไมธุรกิจต้องทำการตลาด

หากกล่าวถึงคำว่า “การตลาด” (Marketing) หลายคนอาจนึกถึงเพียงการขายสินค้า การโฆษณา หรือการทำโปรโมชั่นลดราคาเพื่อดึงดูดลูกค้า แต่แท้จริงแล้ว การตลาดมีความหมายที่ลึกซึ้งและครอบคลุมกว่านั้นมาก การตลาดไม่ใช่เพียงการนำเสนอสินค้าไปยังผู้บริโภค แต่คือกระบวนการทั้งหมดที่เกี่ยวข้องกับการวิเคราะห์ความต้องการของตลาด การวางกลยุทธ์ การสร้างคุณค่า (Value) และการสร้างความสัมพันธ์ระยะยาวระหว่างแบรนด์กับลูกค้า

ในโลกธุรกิจยุคปัจจุบันที่มีการแข่งขันสูง การตลาดถือเป็นหัวใจสำคัญที่ขับเคลื่อนองค์กรให้เติบโตและยั่งยืน การเข้าใจ “การตลาดคืออะไร” จึงเป็นพื้นฐานที่ผู้ประกอบการ นักธุรกิจ และผู้ที่สนใจในโลกธุรกิจควรเรียนรู้

การตลาด คืออะไร?

การตลาด คือ กระบวนการแลกเปลี่ยนระหว่างผู้ขายและผู้ซื้อ กล่าวคือ ผู้ขายนำเสนอสินค้าหรือบริการที่ตอบโจทย์ความต้องการของผู้ซื้อ ขณะที่ผู้ซื้อก็ยินดีจ่ายเงินหรือทรัพยากรอื่น ๆ เพื่อแลกกับคุณค่าที่ตนได้รับ

ขั้นตอนทางการตลาด คืออะไร?

American Marketing Association หรือ AMA องค์การการตลาดอเมริกัน ได้ให้คำนิยมเกี่ยวกับ “การตลาด” หรือ “Marketing” เอาไว้ว่า การตลาด คือ กิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการแลกเปลี่ยนข้อเสนอที่มีคุณค่าต่อลูกค้า ต่อคู่ค้า และสังคม โดยจะมีกระบวนการเริ่มจาก

การวิจัยตลาด (Market Research) เพื่อเข้าใจผู้บริโภค
การวางแผนผลิตภัณฑ์ (Product Planning)
การกำหนดราคา (Pricing)
การส่งเสริมการตลาด (Promotion)
การจัดจำหน่าย (Distribution)

เป้าหมายของการตลาด คืออะไร

เป้าหมายหลักทางการตลาด คือ การสร้างความพึงพอใจให้กับลูกค้าด้วยสินค้าหรือบริการ เช่น การทำสินค้าที่มีคุณภาพ การแก้ปัญหาให้ลูกค้าที่รอคิวนานด้วยระบบจองคิวออนไลน์ หรือการมอบของขวัญให้ลูกค้าในวันพิเศษ เพื่อให้บรรลุเป้าหมายทางธุรกิจ ไม่ว่าจะเป็นการสร้างยอดขาย การเพิ่มกำไร และการสร้างภาพลักษณ์ให้แบรนด์

นอกจากนี้ การตลาดยังมีบทบาทในการสร้างความสัมพันธ์ระหว่างแบรนด์กับลูกค้า (Relationship Marketing) เช่น Loyalty Program หรือระบบสะสมแต้มให้ลูกค้า เพื่อทำให้ลูกค้ากลับมาซื้อซ้ำ เกิด Loyalty (ความภักดี) และการบอกต่อ เพราะในยุคนี้ การ “ขายครั้งเดียวแล้วจบ” ไม่เพียงพอที่จะทำให้แบรนด์เติบโต

ความสำคัญของการตลาด คืออะไร?

1. สร้างยอดขายและกำไร

ข้อดีหลัก ๆ ของการทำการตลาด คือ “สร้างยอดขายและกำไร” ให้กับธุรกิจ ในทุก ๆ ธุรกิจ ไม่ว่าจะเป็นธุรกิจประเภทไหน หรือธุรกิจขนาดใดก็ตาม ก็จำเป็นที่จะต้องมีการตลาดที่แข็งแรง เพื่อที่จะเข้าถึงลูกค้าใหม่และรักษาฐานลูกค้าเก่าได้

2. สร้างแบรนด์ (Brand Building)

อีกหนึ่งข้อดีของการทำการตลาด คือ “สร้างแบรนด์” ไม่ว่าจะเป็น การสร้างภาพลักษณ์ให้แบรนด์นั้น ๆ ทำให้แบรนด์มีเอกลักษณ์แตกต่างจากคู่แข่ง จดจำง่าย มีความน่าเชื่อถือ และเข้าถึงกลุ่มลูกค้าได้นั่นเอง

3. เข้าใจลูกค้าอย่างแท้จริง

การทำการตลาด จะต้องมีการวิเคราะห์ข้อมูลและพฤติกรรมของลูกค้า เพื่อให้สามารถพัฒนาสินค้าและบริการให้ “ตอบโจทย์” และ “ตรงใจ” ลูกค้ามากยิ่งขึ้น ซึ่งจะทำให้ “เข้าใจ” ลูกค้าไปในตัวด้วย ว่ามีความต้องการและความคาดหวังอย่างไร เช่น หากลูกค้าคาดหวังประโยชน์จากการซื้อ ก็อาจทำบัตรสะสมแต้ม นำแต้มที่ได้จากการซื้อสินค้ามาแลกของรางวัล เพื่อให้ลูกค้าเห็นว่า ซื้อสินค้ากับคุณแล้วได้ประโยชน์มากกว่าร้านอื่น เป็นต้น

4. แข่งขันได้ในตลาด

จุดเด่นที่สำคัญของการทำการตลาด คือ “ช่วยให้แบรนด์แข่งขันได้ในตลาด” เพราะการทำการตลาด เป็นเครื่องมือสำคัญในการสร้างความแตกต่างให้แบรนด์ และสร้างความได้เปรียบที่เหนือคู่แข่งได้นั่นเอง

บทบาทของการตลาดในยุคดิจิทัล

หากย้อนกลับไป 20–30 ปีก่อน การตลาดอาจเน้นสื่อโทรทัศน์ วิทยุ หนังสือพิมพ์ แต่ปัจจุบันโลกออนไลน์ได้เปลี่ยนเกมไปอย่างสิ้นเชิง การตลาดดิจิทัล (Digital Marketing) กลายเป็นแนวทางหลัก ไม่ว่าจะเป็น

การทำ SEO (Search Engine Optimization) เพื่อให้เว็บไซต์ติดอันดับการค้นหา
การใช้โซเชียลมีเดีย (Social Media Marketing) เช่น Facebook, Instagram, TikTok ในการสร้างคอนเทนต์และเข้าถึงกลุ่มเป้าหมาย
การตลาดผ่านวิดีโอ (Video Marketing) เช่น YouTube Shorts หรือ TikTok Clips
การโฆษณาออนไลน์ (Online Ads) ที่สามารถวัดผลได้แบบเรียลไทม์

การตลาดยุคดิจิทัลจึงไม่ใช่แค่การสื่อสารทางเดียว แต่เป็นการสร้าง “บทสนทนา” ระหว่างแบรนด์กับผู้บริโภค

แนวคิดสำคัญของการตลาด Marketing Mix

หนึ่งในแนวคิดสำคัญของการตลาด คือ “4Ps” หรือที่เรียกกันว่า Marketing Mix ซึ่งเป็นแนวคิดในการวางกลยุทธ์ที่ประกอบด้วยส่วนประกอบหลัก 4 อย่าง ได้แก่

1. สินค้า หรือ บริการ

หัวใจสำคัญของการตลาด คือ สินค้าและบริการที่ “ตอบโจทย์” เพราะหากไม่มีสิ่งที่ตอบโจทย์ความต้องการของผู้บริโภค ต่อให้การตลาดที่ดีเพียงใดก็ไม่สามารถทำให้ธุรกิจเติบโตได้ โดยสินค้าและบริการที่ดีจะต้องมีการนำเสนอคุณค่าและประโยชน์ที่แตกต่างจากคู่แข่ง มีคุณภาพเหมาะสมกับราคาที่ลูกค้าจ่าย และมีการพัฒนาตามพฤติกรรมผู้บริโภคที่เปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ

2. ราคา

ราคาไม่ใช่เพียงตัวเลขที่ตั้งเพื่อ “หากำไร” เท่านั้น แต่เป็นกลยุทธ์ที่สะท้อน “คุณค่าของแบรนด์” ได้อีกด้วย การกำหนดราคาที่เหมาะสม นอกจากจะต้องพิจารณาถึงต้นทุนการผลิตแล้ว ยังต้องคำนึงถึงความต้องการของลูกค้า รวมถึงเป้าหมายทางการตลาดอีกด้วย โดยอาจจะตั้งราคาถูกกว่าตลาดในช่วงโปรโมชั่นเพื่อดึงดูดลูกค้าใหม่ หรือตั้งราคาแบบจิตวิทยา เช่น 199 บาท แทนที่จะเป็น 200 บาท เพื่อให้ลูกค้ารู้สึกว่าไม่แพงเกินไปก็ได้เช่นกัน

3. ช่องทางจัดจำหน่าย

ช่องทางการจัดจำหน่าย เป็นอีกปัจจัยที่มีส่วนให้ลูกค้าตัดสินใจซื้อหรือเข้ารับบริการ ซึ่งจะต้องเป็นช่องทางที่ “ง่ายต่อการซื้อ” หรือทำให้ลูกค้าซื้อหรือเข้ารับบริการได้อย่าง “สะดวก” ไม่มีขั้นตอนซับซ้อนวุ่นวาย โดยอาจจะขายตรงผ่านเว็บไซต์ของบริษัท ขายผ่านอีคอมเมิร์ซ (Shopee, Lazada), Social Commerce (Facebook, TikTok, IG Shop) ขายผ่านคนกลาง เช่น ห้างสรรพสินค้า ร้านค้าปลีก เป็นต้น

4. Promotion (การส่งเสริมการตลาด)

Promotion หรือการส่งเสริมทางการตลาด คือ เครื่องมือที่จะช่วยให้แบรนด์เป็นที่รู้จัก หรือกระตุ้นให้เกิดยอดขายได้ โดยสามารถทำ Promotion ได้หลากหลายช่องทาง ไม่ว่าจะเป็นกิจกรรมแจกคูปอง, โปรโมชั่นซื้อ 1 แถม 1 หรือการใช้ Social Media, SEO, Influencer, และโฆษณาออนไลน์แบบเจาะกลุ่มเป้าหมาย แต่ต้องเลือกช่องทางที่เข้าถึงกลุ่มเป้าหมายให้ได้มากที่สุด เพื่อให้บรรลุเป้าหมายทางการตลาด

ในยุคปัจจุบัน แนวคิดการตลาดยังได้ขยายเป็น 7Ps โดยเพิ่ม People, Process, Physical Evidence เพื่อเน้นประสบการณ์ของลูกค้าในธุรกิจบริการ

สรุปแล้ว “การตลาด” ไม่ใช่เพียงการขายหรือการโฆษณาเท่านั้น แต่การตลาด คือ ระบบการคิดเชิงกลยุทธ์ที่ครอบคลุมตั้งแต่การเข้าใจลูกค้า การสร้างคุณค่า การกำหนดกลยุทธ์ ไปจนถึงการสร้างความสัมพันธ์ระยะยาวกับผู้บริโภค ในยุคดิจิทัลที่ทุกอย่างเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วเช่นนี้ การตลาดยิ่งมีบทบาทสำคัญมากขึ้น เพราะไม่เพียงแต่ช่วยให้ธุรกิจเติบโต แต่ยังเป็นกุญแจสู่การสร้างแบรนด์ที่แข็งแรงและยั่งยืนอีกด้วย